Kwaliteit & compliance

ISO 9001 traceerbaarheid: paragrafen 7.1.5.2 en 8.5.2 voor meetmiddelen en producten

Traceerbaarheid in ISO 9001 steunt op drie paragrafen. Paragraaf 8.5.2 traceert wat je maakt, 7.1.5.2 de meetmiddelen waarmee je het meet, en 8.6 wie het heeft vrijgegeven. Deze gids legt alle drie in gewone taal uit en behandelt de registraties van IATF 16949. Hij laat ook zien waar een locatieregistratie per meetmiddel past.

Wat vereist ISO 9001 aan traceerbaarheid?

ISO 9001:2015 vraagt in drie paragrafen om traceerbaarheid. Paragraaf 8.5.2 gaat over output: de producten en diensten die je levert. Paragraaf 7.1.5.2 gaat over meetapparatuur, gekalibreerd tegen standaarden die herleidbaar zijn naar internationale of nationale meetstandaarden. Paragraaf 8.6 vraagt dat vrijgaveregistraties herleidbaar zijn naar de persoon die de vrijgave heeft geautoriseerd.

Twee van de drie zijn voorwaardelijk. Paragraaf 8.5.2 vraagt om unieke identificatie “wanneer traceerbaarheid een eis is”. Paragraaf 7.1.5.2 geldt “wanneer herleidbaarheid van metingen een eis is”, of wanneer je die zelf essentieel acht voor vertrouwen in je resultaten. De vrijgaveregistratie van 8.6 kent zo’n voorwaarde niet.

Locatie hoort bij de definitie. ISO 9000:2015 bevat de begrippen achter ISO 9001. Het definieert traceerbaarheid als het “vermogen om de geschiedenis, toepassing of locatie van een object na te gaan” (paragraaf 3.6.13). Voor metingen verwijst het naar ISO/IEC Guide 99, waar herleidbaarheid een gedocumenteerde, ononderbroken keten van kalibraties terug naar een referentie betekent. NIST citeert die definitie in zijn beleid over metrologische herleidbaarheid.

Een klant, regelgeving of je eigen oordeel bepaalt meestal waar traceerbaarheid van toepassing is. De ISO 9001 Auditing Practices Group merkt op dat traceerbaarheid “een vastgestelde kalibratiehiërarchie voor meetapparatuur vereist”. Haar richtlijn over herleidbaarheid van metingen wijst auditors op certificaten van geaccrediteerde kalibratielaboratoria of nationale metrologie-instituten.

ISO 9001 identificatie en traceerbaarheid (paragraaf 8.5.2)

Paragraaf 8.5.2 (in de NEN-vertaling ‘identificatie en naspeurbaarheid’) vraagt je output te identificeren waar dat nodig is om conformiteit te waarborgen. Je identificeert ook de status ervan ten opzichte van de eisen voor monitoring en meting, door de hele productie en dienstverlening heen. De status laat bijvoorbeeld zien of een onderdeel op keuring wacht, is goedgekeurd of geblokkeerd is.

Wanneer traceerbaarheid een eis is, beheers je de unieke identificatie van output. Je bewaart ook de gedocumenteerde informatie die traceren mogelijk maakt. Gangbare middelen zijn lot- of batchcodes, serienummers, begeleidingskaarten en routekaarten, labels en keuringsstempels.

Traceren werkt twee kanten op. Voor een product noemt ISO 9000 de herkomst van materialen en onderdelen, de bewerkingsgeschiedenis en de locatie na levering. Achterwaarts traceren helpt de oorzaak van een defect te vinden. Voorwaarts traceren laat zien waar getroffen partijen heen zijn gegaan, en dat is wat een terugroepactie nodig heeft.

De paragrafen 8.5.2 en 7.1.5.2 komen samen bij de keuring. Een keuringsregistratie kan het gebruikte meetmiddel noemen. Wordt dat meetmiddel later bij een controle afgekeurd, dan kun je van het meetmiddel terug traceren naar de partijen die het heeft goedgekeurd.

ISO 9001 paragraaf 7.1.5.2 herleidbaarheid van metingen, onderdeel voor onderdeel

Paragraaf 7.1.5.2 geeft meetapparatuur drie plichten en één vervolgactie. Hij valt onder paragraaf 7.1.5, middelen voor monitoring en meting, nadat 7.1.5.1 vraagt om middelen die bij de meting passen en geschikt blijven voor hun doel. De tabel zet elke plicht naast de registratie die hem meestal aantoont. Rij b) is de paragraaf achter het markeren van assets, en de laatste kolom is wat een gedateerde locatieregistratie toevoegt.

Wat 7.1.5.2 vraagtGebruikelijk bewijsWat een locatieregistratie toevoegt
a) Gekalibreerd of geverifieerd met vaste tussenpozen, of vóór gebruik, tegen herleidbare standaardenKalibratiecertificaten en het interval in je kalibratiesysteem, of een registratie van de gebruikte basis waar geen herleidbare standaard bestaatDe datums waarop het meetmiddel bij het externe lab aankwam en terugkwam
b) “geïdentificeerd om hun status te kunnen bepalen”Een uniek ID en een label met de kalibratiestatus of vervaldatumWaar het meetmiddel met dat ID nu is, zodat je een verlopen exemplaar kunt terugroepen
c) “beschermd tegen bijstellingen, beschadiging of achteruitgang”Opslagregels, verzegelingen en hanteringsproceduresOf het meetmiddel in de fabriek bleef of die heeft verlaten, met datums
Geldigheid van eerdere resultaten wanneer een meetmiddel ongeschikt blijktEen beoordeling van wat het meetmiddel sinds zijn laatste goede controle heeft gemetenDe locaties waar het meetmiddel in die periode was, voor een meetmiddel dat tussen locaties reisde

a) Gekalibreerd of geverifieerd met vaste tussenpozen, of vóór gebruik, tegen herleidbare standaarden

Gebruikelijk bewijs
Kalibratiecertificaten en het interval in je kalibratiesysteem, of een registratie van de gebruikte basis waar geen herleidbare standaard bestaat
Wat een locatieregistratie toevoegt
De datums waarop het meetmiddel bij het externe lab aankwam en terugkwam

b) “geïdentificeerd om hun status te kunnen bepalen”

Gebruikelijk bewijs
Een uniek ID en een label met de kalibratiestatus of vervaldatum
Wat een locatieregistratie toevoegt
Waar het meetmiddel met dat ID nu is, zodat je een verlopen exemplaar kunt terugroepen

c) “beschermd tegen bijstellingen, beschadiging of achteruitgang”

Gebruikelijk bewijs
Opslagregels, verzegelingen en hanteringsprocedures
Wat een locatieregistratie toevoegt
Of het meetmiddel in de fabriek bleef of die heeft verlaten, met datums

Geldigheid van eerdere resultaten wanneer een meetmiddel ongeschikt blijkt

Gebruikelijk bewijs
Een beoordeling van wat het meetmiddel sinds zijn laatste goede controle heeft gemeten
Wat een locatieregistratie toevoegt
De locaties waar het meetmiddel in die periode was, voor een meetmiddel dat tussen locaties reisde

Een locatieregistratie maakt een meetmiddel niet herleidbaar. Herleidbaarheid van metingen komt uit de kalibratieketen en haar certificaten. De locatieregistratie ondersteunt het terugroepen en beschermen rond die keten.

IATF 16949 7.1.5.2.1: wat kalibratieregistraties moeten bevatten

IATF 16949 paragraaf 7.1.5.2.1 somt op wat kalibratie- en verificatieregistraties moeten bevatten. IATF 16949 wordt samen met ISO 9001 gebruikt en voegt automotive-eisen toe. De lijst omvat onder meer het volgende (een samenvatting, niet de tekst van de norm):

  • Meetwaarden die buiten specificatie blijken wanneer een meetmiddel voor kalibratie binnenkomt.
  • Een beoordeling van het risico voor het beoogde gebruik van het product door die toestand.
  • De geldigheid van eerdere resultaten wanneer een meetmiddel buiten kalibratie of defect blijkt.
  • Verklaringen van conformiteit met de specificatie na kalibratie of verificatie.
  • Een melding aan de klant als verdacht product of materiaal is verzonden.

Een locatieregistratie kan helpen bij de beoordeling van eerdere resultaten. Voor een meetmiddel dat tussen locaties reisde, laat ze zien waar het sinds zijn laatste goede controle was. De keuringsregistraties laten dan zien welke partijen het op elke locatie heeft gemeten.

ISO 9001-traceerbaarheidsregistraties aanvullen met waar elk meetmiddel is geweest

Een tag op elk meetmiddel legt vast waar het tussen de controles is geweest. Kalibratieregistraties laten zien wanneer een meetmiddel is gecontroleerd en wat het aangaf. Ze laten zelden zien waar het tussendoor heen ging. Je kunt de geschiedenis afspelen voor elke periode.

De registratie werkt op locatieniveau. Ze dekt gevallen als deze:

  • Externe kalibratie. Je krijgt een melding wanneer het meetmiddel bij het kalibratielab aankomt en nog een wanneer het terug in de fabriek is. De datums staan naast het certificaat.
  • Uitleen aan een zusterfabriek. De registratie laat zien wanneer het meetmiddel vertrok, waar het bleef en wanneer het thuiskwam.
  • Terugroepen bij verlopen kalibratie. De kaart laat zien of een meetmiddel dat aan kalibratie toe is, in de fabriek is of op een andere locatie.
  • Gereedschap van de buitendienst. Momentsleutels en meters die klantlocaties bezoeken, laten een gedateerde registratie van elke locatie achter.
  • Eigendom van de klant. Paragraaf 8.5.3 vraagt je zorg te dragen voor eigendom van klanten of externe aanbieders. Een gedateerde registratie laat zien waar de controlemal van een klant was terwijl jij die in beheer had.

Locatieregistraties toevoegen aan een kalibratieprogramma

Locatieregistraties passen in de procedure die je al hebt voor middelen voor monitoring en meting. Vier stappen volstaan.

  1. Kies de meetmiddelen die reizen en voorzie elk van een tag. Begin met meetmiddelen die naar externe labs gaan, tussen fabrieken worden uitgeleend of op klantlocaties worden gebruikt.
  2. Teken een geofence rond elke locatie. Voeg de fabriek, het externe lab en elke zusterfabriek toe, en zet meldingen voor aankomst en vertrek aan.
  3. Voeg de geschiedenis toe wanneer een meetmiddel wordt afgekeurd. Exporteer de locaties sinds de laatste goede controle en voeg ze toe aan de beoordeling van eerdere resultaten.
  4. Schrijf het in je procedure. Benoem de locatieregistratie, wie die exporteert en hoe lang je die bewaart.

Zie voor de geofencestap een geofence aanmaken. Voor de exportstap behandelt de gids over data-export en de API spreadsheets, rapporten en de API.

Wat je kunt verwachten van tags op meetapparatuur

Een tag voegt een locatieregistratie toe aan elk meetmiddel. Dit is wat die registratie bevat.

  • Positie op gebouwniveau. De registratie vertelt je in welke fabriek, in welk lab of op welke klantlocatie een meetmiddel is, niet op welke werkbank.
  • Updates komen van passerende telefoons. Tags melden via crowdsourced netwerken, en elke telefoon die langskomt geeft de positie door. Die netwerken zijn groot (Apple telt meer dan een miljard iPhones, iPads en Macs, en Google meer dan een miljard Android-apparaten). Een drukke fabriek geeft frequente updates, een afgelegen locatie minder.
  • Locatie, geen kalibratiedata. De tag legt vast waar een meetmiddel is. Meetwaarden, intervallen en certificaten blijven in je kalibratiesysteem.
  • Waar, niet wie. De registratie laat zien waar het meetmiddel heen ging. Een uitgiftelijst of logboek gereedschapsuitgifte legt nog steeds vast wie het meenam.
  • Lange batterijduur. Een tag gaat tot zes jaar mee, afhankelijk van zijn formaat.

Veelgestelde vragen

Houd met TagLogger een locatieregistratie bij voor elk meetmiddel

TagLogger toont elk meetmiddel met een tag op één dashboard en bewaart elke locatie-update. Het waarschuwt je wanneer een meetmiddel een locatie bereikt of verlaat, zoals je externe kalibratielab. Het exporteert de geschiedenis als spreadsheet of rapport. Elke collega logt in met een eigen login, en een API en webhooks kunnen de locaties naar je kalibratiesoftware sturen. AirTags die je al hebt werken ook, en wij leveren tags in drie formaten.